Erfgoed Leiden en omstreken

Info

Soorten beschermd erfgoed

Historische panden kennen vanuit de wet verschillende vormen van bescherming. Iedere vorm van bescherming heeft zijn eigen procedures, rechten en plichten. Hieronder kunt u informatie vinden over welke soorten beschermd erfgoed er zijn.

 

Weet u nog niet of uw pand beschermd is en zo ja, wat voor een bescherming het geniet? Klik dan op de 'Erfgoed in Kaart' knop onderaan uw scherm. Hier kunt u in de kaart opzoeken wat de status is van een bepaald pand. Als u wilt zoeken op adres, dan kunt u het beste zoeken in het Monumentenregister op onze site.

 

Rijksmonument

Een pand of gebied kan op grond van de Monumentenwet 1988 worden aangewezen als beschermd rijksmonument wanneer het vanwege zijn schoonheid, wetenschappelijke en/of cultuurhistorische betekenis van nationaal belang wordt geacht. Daarvoor moet het tenminste 50 jaar oud zijn.

De bescherming van gebouwde rijksmonumenten bestrijkt het hele pand, zowel het exterieur als het interieur. Ook bijgebouwen - zoals een garage of tuinhuis maar ook een tuin(hek), of stoep - kunnen onder de bescherming vallen.

 

Gemeentelijk monument

Op grond van de Erfgoedverordening Leiden 2017 kan een pand of gebied worden aangewezen als beschermd gemeentelijk monument wanneer het vanwege zijn schoonheid, wetenschappelijke of cultuurhistorische betekenis van lokaal belang wordt geacht. In tegenstelling tot rijksmonumenten kunnen gemeentelijke monumenten jonger dan 50 jaar zijn. De verordening is per 23 november 2017 van toepassing.

De bescherming van gebouwde gemeentelijke monumenten bestrijkt het hele pand, zowel het exterieur als het interieur. Net als bij rijksmonumenten kan ook een bijgebouw, tuin of erfafscheiding onder de bescherming vallen.

 

Karakteristiek pand

Een karakteristiek pand is geselecteerd vanwege de rol die het pand speelt in het historische stadsbeeld. Samen met monumenten dragen deze panden het stadsbeeld dat velen zo waarderen.

Karakteristieke panden zijn geen monumenten. Deze panden worden beschermd door ze in bestemmingsplannen op te nemen, met als doel het huidige straatbeeld en de historische structuur te behouden. In het bestemmingsplan zijn beschermende voorschriften opgenomen voor de hoofdvorm van het pand, de dakvorm, onderlinge verhoudingen en de gevel. Het uitgangspunt in de omgang met karakteristieke panden is handhaving van de karakteristieke waarden.

 

Van rijkswege of gemeentewege beschermd stads- of dorpsgezicht

Beschermde stads- of dorpsgezichten zijn groepen van onroerende zaken die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang, of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde.

Ze worden beschermd via een beschermend bestemmingsplan. De bescherming richt zich niet direct op individuele panden, maar op de (historische) karakteristiek en stedenbouwkundige structuur. Ze is bedoeld om de aanwezige (historische) kwaliteit van de ruimtelijke omgeving te bewaken en te bevorderen, ook bij noodzakelijke veranderingen.

Panden binnen een beschermd stadsgezicht krijgen niet automatisch de status van karakteristiek pand of beschermd monument. Wel kunnen zich binnen een beschermd stadsgezicht karakteristieke panden of monumenten bevinden.

 

Archeologie

Archeologisch waardevolle gebieden kunnen op grond van de Wet op de archeologische monumentenzorg worden aangewezen als beschermd rijksmonument. Het is ook mogelijk archeologische gebieden aan te wijzen als een beschermd gemeentelijk monument. Daarnaast kunnen archeologisch waardevolle gebieden binnen de gemeente worden beschermd met behulp van de archeologische waardenkaart, als onderdeel van het bestemmingsplan.

kaart