In oktober is het weer de Maand van de Geschiedenis, met als thema ‘Natuurlijk’. Op zondag 12 oktober presenteert onderzoeker Fenna IJtsma haar rapport 'Leiden in het groen – Vier eeuwen openbaar en particulier stedelijk groen'. Dit deed zij onder leiding van Ariadne Schmidt, bijzonder hoogleraar stadscultuur aan de Universiteit Leiden. Het rapport is onderdeel van de Erfgoed Deal Leiden, dat ernaar streeft de binnenstad klimaatbestendig te maken met behoud van het beschermde stadsgezicht.
Ook deelt Naturalis Biodiversity Center een handige toolbox met maatregelen om de binnenstad groen, biodivers en klimaatbestendig te maken.
Wethouder Klimaat, Mobiliteit en Financiën Ashley North neemt beide rapporten in ontvangst.
Datum: zondag 12 oktober 2025
Tijd: 11.45 tot 13.45 uur (inloop om 11.30 uur)
Locatie: Gravensteen, Pieterskerkhof 6, Leiden
Toegang: het evenement is vol, aanmelden is niet meer mogelijk
Over de rapporten
Hieronder volgt een korte omschrijving van beide rapporten. De rapporten zijn na afloop van de officiële presentatie op 12 oktober te downloaden.
Leiden in het groen - Vier eeuwen openbaar en particulier stedelijk groen
door Fenna IJtsma
Binnen het programma Erfgoed Deal Leiden is onderzocht hoe het groen in de Leidse binnenstad zich de afgelopen vier eeuwen heeft ontwikkeld. Het doel is de stad klimaatbestendig te maken, terwijl het historische stadsgezicht behouden blijft. Het onderzoek combineert kennis van erfgoedspecialisten, landschapsarchitecten, biologen en inwoners en laat zien welke soorten groen aanwezig waren, welke functies ze hadden – van voedsel en verkoeling tot esthetiek en welzijn – en hoe deze door de tijd heen veranderden. Zowel openbare parken als particuliere tuinen komen aan bod, en de ontwikkeling van groen wordt geplaatst in een bredere nationale en Europese context. Het project laat zien hoe historisch inzicht en samenwerking tussen verschillende disciplines kunnen bijdragen aan een groene, biodiverse en toekomstbestendige binnenstad, en versterkt daarmee de unieke groene identiteit van Leiden.
Stadskaart van Leiden door cartograaf Pieter Bast, 1600 (ELO PV_PV329.1a), bewerkte versie uit het rapport Leiden in het groen - Vier eeuwen openbaar en particulier stedelijk groen van Fenna IJtsma, blz. 33.
Historisch Hart, groene toekomst - Toolbox voor een biodivers en klimaatbestendig historisch centrum van Leiden
door Lotte Vroomans, Michael Stech en Marco Roos (Naturalis Biodiversity Center)
Historische binnensteden zoals Leiden zijn dichtbebouwd en hebben weinig aaneengesloten groen, wat het voor dieren lastig maakt om leefgebieden te vinden, terwijl sommige soorten zoals vleermuizen en gierzwaluwen juist afhankelijk zijn van stedelijke natuur. Tegelijkertijd zorgt klimaatverandering voor hittegolven, hevige regenbuien en droogte, met gevolgen voor bewoners, gebouwen en de stedelijke natuur. Om de leefbaarheid en biodiversiteit te verbeteren is een toolbox ontwikkeld voor het vergroenen van zowel openbare als particuliere ruimtes, met praktische stappen, maatwerk per locatie, tips voor beheer en monitoring, en erfgoedinclusieve richtlijnen. Zo kan Leiden groener, klimaatbestendiger en leefbaarder worden, terwijl het historische karakter behouden blijft, en dient de toolbox als inspiratie voor andere steden met vergelijkbare uitdagingen.
Geregracht gezien van de 4e Binnenvestgracht / Kalverstraatje naar het Levendaal. Met vrouwen links, kippenhokken en Nieuwebrug op de achtergrond. Uit de collectie van Erfgoed Leiden (PV_PV4391.5).
Over de Erfgoed Deal Leiden
Het project ‘Klimaatbestendige Binnenstad Leiden’ is onderdeel van de Erfgoed Deal Leiden. Een afspraak voor en door dertien maatschappelijke organisaties en overheden. Het doel: kunnen blijven wonen in een land waarin we ons verleden herkennen en waar we ons thuis voelen. Met het project doet Erfgoed Leiden - samen met kennispartners Naturalis, MboRijnland en de Universiteit Leiden - onderzoek naar de klimaatopgave voor de binnenstad, met daarbij aandacht voor behoud van ons erfgoed.
Afbeelding boven: Gezicht op de Zoeterwoudsesingel met links het plantsoen (ter hoogte van Disselbrug) met muziektent naar het oosten gezien. Links wandelaars op de singel. Op de voorgrond een roeibootje. Uit de collectie van Erfgoed Leiden en Omstreken, PV_PV7915.7b, uitsnede.