Op 12 en 13 september openen 34 bijzondere panden in Leiden hun deuren! Dit jaar staat het programma in het teken van veerkrachtig erfgoed. Bij het behoud van monumenten staan we voor nieuwe uitdagingen, zoals klimaatverandering, plaagdieren en het verdwijnen van kennis en vakmanschap. Met goed onderhoud, verduurzaming, aanpassingen en soms herbestemming zorgen we ervoor dat ons erfgoed behouden blijft voor de toekomst.
Een selectie uit het programma vind je hieronder; het volledige overzicht bekijk je hier.
RONDLEIDING | Boisotkade 2a
Het Rijksmonumentale pand van Erfgoed Leiden en Omstreken ondergaat een ingrijpende restauratie en verduurzaming. Ontdek tijdens een rondleiding het bouwterrein van Boisotkade 2a en neem een kijkje achter de schermen in het bouwhistorische depot. Onze bouwhistorici laten je zien welke bijzondere sporen van verbouwingen en restauraties uit de stad hier worden bewaard. Let op: reserveer de rondleiding vooraf zodat je zeker bent van een plekje, want vol = vol! Reserveren kan vanaf woensdag 2 september. Het pand is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.
Gemeentearchief aan de Boisotkade in Leiden. Uit de collectie van Erfgoed Leiden en Omstreken (PV_PV18002.2-2).
LEZING | Historisch kleuronderzoek in het Gravensteen - GEANNULEERD! (rondleidingen wel mogelijk)
Voor wie nieuwsgierig is naar onze één van de oudste gebouwen van Leiden moet zeker eens een bezoek brengen aan het Gravensteen. De bakstenen toren uit de late 12e eeuw was waarschijnlijk het eerste bakstenen gebouw van Holland en diende eerst als vluchttoren voor de graaf van Holland, later als gevangenis. Tijdens je bezoek vertelt Inger Groeneveld, Adviseur Historisch Stadsbeeld, over kleuronderzoek van historische panden. Wie bepaalt welke kleur een monument krijgt en wat vertellen die kleuren over de geschiedenis van de stad? Opgeven voor de lezing kan vanaf 4 september via onderstaande knop. Let op: het pand is niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.
Gezicht op het Gravensteen aan het Pieterskerkhof naar het westen gezien. Uit de collectie van Erfgoed Leiden en Omstreken (PV_PV18817).
PARELTJES | Monumenten in, tijdens of na verbouwing
Bewonder monumenten in, tijdens of na verbouwing, zoals drie historische woonhuizen die normaal niet toegankelijk zijn voor publiek. Aan het Rapenburg 49 komen resten van een 15e-eeuws klooster samen met latere toevoegingen en moderne voorzieningen. Garenmarkt 5 ontstond in de 16e eeuw op voormalige raamlanden en wordt momenteel verbouwd. De Kikkerberg aan de Hooglandse Kerkgracht werd na een brand in 1738 gebouwd. Bewaarde bouwtekeningen en bestekken vertellen hier het verhaal van de bouw en latere bewoners.
Voorgevel van het monument Garenmarkt 5 in Leiden. Foto: © Funda
PESTHUIS | Een pand met verschillende functies
Het Pesthuis werd in 1661 buiten de Leidse stadsmuren gebouwd om besmettelijke ziekten zoals de pest te bestrijden. Tegen die tijd waren de pestepidemieën in West-Europa al grotendeels voorbij en is er nooit een pestpatiënt behandeld. Het gebouw kreeg later verschillende functies, waaronder militair hospitaal, gevangenis, opvoedingsinstituut en museum. Tegenwoordig is het tijdelijk een evenementenlocatie; na restauratie komen er onder meer een hotel en science centre. Op zaterdag en zondag zijn er rondleidingen door het gebouw. Ook vinden er diverse muzikale optredens plaats.
Pesthuis, Pesthuislaan 7. Voorgevel met brug over de gracht van het voormalige Pesthuis. Uit de collectie van Erfgoed Leiden en Omstreken (PV_PV28739.1-2).
MOLEN DE VALK | Een icoon in Leiden
Vanaf station Leiden Centraal is De Valk een opvallende blikvanger en een mooi voorbeeld van monumentale veerkracht. De huidige molen dateert uit 1743 en werd gebruikt voor het malen van meel, onder meer voor de Armenbakkerij. Sinds 1966 is Molen De Valk een gemeentelijk molenmuseum. Na een grote onderhoudsbeurt kreeg de molen in 2024 grotendeels zijn oorspronkelijke historische kleuren terug. Wil je hier meer over weten? Lees dan onze Vondst van de Week hierover. Tijdens de Open Monumentendagen is een vrij bezoek aan de molen gratis. Let op: steile trappen en niet toegankelijk voor rolstoel!
Het Stadsbouwhuis in Leiden. Foto: Sjoerd de Jong, 2024.
WANDELROUTE | Langs verdwenen Leidse stadspoorten
Toen Leiden rond 1650 zijn laatste grote uitbreiding kreeg, ontstond een nieuwe gordel van wallen, bastions, grachten én acht stadspoorten. Samen vormden zij de officiële toegang tot de stad. Iedere poort had haar eigen karakter, haar eigen reizigers en haar eigen verhalen. Twee ervan staan nog overeind; de andere zes leven voort in kaarten, straatnamen en herinneringen. Meer ontdekken over verdwenen Leidse stadspoorten? Volg de wandelroute uit het programmaboekje of download hem alvast via onderstaande knop.
Gezicht op de Rijnsburgerpoort, gezien vanaf de landzijde (Rijnsburgersingel), met brug en eendenkooi. Uit de collectie van Erfgoed Leiden (PV_PV3262.2).
Programmaboekje en verdere informatie
Het programmaboekje (Nederlands en Engels) en de KidsGids zijn vanaf begin september af te halen bij verschillende locaties in de stad zoals het Stadhuis, de VVV, diverse boekhandels en musea. Meer informatie over het volledige programma is te vinden op www.omdleiden.nl.
