Het vinden van archiefbronnen kan ingewikkeld zijn. Helaas levert zoeken op trefwoord meestal niet het gewenste resultaat. Wil je toch op deze manier zoeken, maak dan een uitgebreide lijst van mogelijke zoekwoorden en maak gebruik van ‘wildcards’: * voor een willekeurig aantal letters en ? voor één letter. Woorden en termen die wij nu niet meer gebruiken, waren in het verleden heel vanzelfsprekend. Wanneer je via een trefwoord een resultaat hebt gevonden in een archief, kijk dan ook even bij de inventarisnummers ervoor en erna.

Er zijn verschillende archieven, waar informatie te vinden is. De belangrijkste noemen we hieronder. Het moeilijke is, dat er niet één archief is met betrekking tot het koloniaal verleden of de slavernijgeschiedenis. In verschillende archieven zijn sporen te vinden.

Suggesties voor verder onderzoek uit het rapport door Ramackers en Sow

In hoeverre beïnvloedde betrokkenheid van Leidse stadsbestuurders bij slavernij de besluitvorming in Leiden? Bijvoorbeeld toen het stadsbestuur in 1774 het verzoek ontving voor meer geld om tegen de marron-gemeenschappen in Suriname te strijden. (p. 12)

• Hoe diepgaand was de betrokkenheid van raadsleden, die hun geld verdienden met de verbouw en handel in tabak? (p.22)
• Wat was het precieze aandeel van de koloniale handel in de Leidse economie? (p. 26 en 46)
• Wat was de invloed van Leidse bestuurders op de koers van de Nederlandsche Handel-Maatschappij? (p. 29)
• Hoe groot was het aandeel voor de koloniën in de productie van de Grofsmederij? (p. 41)
• Hoe waren de ervaringen van mensen van kleur in de stad Leiden? (p. 149)
• Hoe werkt het koloniale en slavernijverleden door in het heden? (p. 150)
• Weergave van mensen van kleur door Leidse kunstenaars (p.177)
• De rol van de familie Le Poole in de Nederlandsche Handel-Maatschappij (p. 197)

Nuttige archieven

Stadsarchief II (0501A)
Het stadsarchief/secretariearchief van Leiden tussen 1574 en 1811 beslaat ruim 500 meter.

Inventarisnummers:

• 6699-6735 deze inventarisnummers beslaan stukken over de relatie met handelscompagnieën (VOC, WIC, Levant)
• 9543-9545 Over militaire zaken St. Eustatius, Curacao, Suriname (1737-1777)
• 10373-10380 Over aandelen in de VOC (ook 10143, 10155, 10157, 10158)

Stadsarchief III (0516)
Dit is het stadsarchief van 1816 tot 1929.

Inventarisnummers:

• 1410 Lijst van ingezetenen, die in het rijk of de koloniën geboren zijn, genaturaliseerd zijn of bij wetduiding voor Nederlander gehouden worden, 1826-1829
  1415 Lijst van mannen in het Militair Invalidenhuis, die een koloniaal pensioen ontvangen.
• 3003 Lijst van gepensioneerde officieren bij de landmacht en het Indische leger, met vermelding van hun traktementen (1877?)

Stadsarchief IV (1001)
Archief van Leiden tussen 1929 en 1946.

Inventarisnummers:

• 13593 Over emigratie naar Zuid-Afrika, 1935-1938
• 13594 Over emigratie naar Suriname, 1935.

Oud Notarieel Archief (0506)
Op het moment, dat je een persoon onderzoekt, is het Oud Notarieel Archief zeer nuttig. Net als tegenwoordig lieten mensen veel zaken vastleggen bij de notaris. We vinden bijvoorbeeld inboedels of testamenten. De personen in het Oud Notarieel Archief zijn opgenomen in de database ‘Personen’.

Familiearchieven (en familiebedrijven)
Veel welgestelde families hadden op de een of andere manier banden met de koloniën. Onder andere:

• De la Court (0023)
• Van der Does (0075)
• Dozy (0083)
• Firma (Daniël) van Eys (0016)
• Hubrecht (0529 en 0529A)
• Daniël van der Meulen en Hester de la Faille (0096)
• Jacob en Abraham le Poole (0269)
• Salvatorhofje en Jacobshof (1612)
• Siegenbeek van Heukelom (1514)

Archief van de Gemeentelijke instelling voor de opleiding van Oostindische ambtenaren te Leiden, 1877-1891 (0203)

Archief van de Weeskamer van Leiden (0518)
De weeskamer hield zich bezig met de bezittingen van minderjarige weeskinderen. Daar konden overzeese bezittingen bij zitten. De afwikkeling van financiële zaken werd in veel brieven vastgelegd.

Archief van het Heilige Geest Weeshuis (0519)
Kinderen kwamen in het weeshuis als hun vader op zee was. Ook gingen veel weesjongens in dienst bij VOC en WIC.

Inventarisnummers:

• 221 Brieven van weeskinderen aan het weeshuis, hierbij van jongens in dienst van VOC en WIC
• 3885-3903 Stukken over (vaders van) weeskinderen in dienst van VOC en WIC
• 3904-3907 Stukken over (vaders van) weeskinderen bij de zeemacht

Oud Rechterlijk Archief (0508)
Onder inventarisnummers 3 en 10 vallen respectievelijk de criminele vonnisboeken en de confessieboeken. Hierin zijn mannen en jongens te vinden, die voor straf moesten aanmonsteren bij de VOC. De veroordeelden in de vonnisboeken zijn opgenomen in de index ‘Personen’. Ook worden ‘Oostindievaarders’ genoemd in de confessieboeken, meestal als afwezige echtgenoot van een gearresteerde vrouw.

Archief van de gemeente Leiderdorp, (0801)
Archief tussen 1934 en 1985:

• 2451 Stukken betreffende Leiderdorpse vrijwilligers en dienstplichtigen naar Nederlands Oost-Indië en Nieuw-Guinea, 1947-1950. Incl. brieven.

Archief van de Leidsche Maatschappij van Weldadigheid (0052)

Inventarisnummers:

• 486-551 Over maken van kleding voor koloniale troepen, 1838-1906

Archief van de Vereniging tot instandhouding en bevordering van de bloei der Kweekschool voor Zeevaart te Leiden, 1868-1993 (0098)

Archief van het Leidsche Studenten Corps, deel 2 (0260A)

• 3-5 Stukken van de Indische Vereniging Sabrand
• 6-57 Stukken van de Indologenvereniging
• 2032-2076 Stukken van het gezelschap India Orientalis (1860-1930)

Archief van de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Vereniging, afd. Leiden, 1899-1922 (0055)

Archief van de 3 October-Vereeniging (0539)

• 331 en 331A Jaarmap en fotoboek 1931

Archief van het gemeentebestuur van Oegstgeest (en Poelgeest), 1813-1930 (0351)

• 2140 ‘Stukken betreffende een collecte voor de nabestaanden van de slachtoffers van de oorlog in Zuid-Afrika, 1902’.

Archief van de Leidsche Katoenmaatschappij 1840-1936 (0108)

Inventarisnummers:

• 8-360 Verslagen en brieven van zakenreizen (zoek bijvoorbeeld op ‘Indonesië’ of ‘Afrika’.

Archief van de Koninklijke Nederlandsche Grofsmederij NV (1826) 1836-1977 (0142)

• 151 Stukken betreffende de levering van produkten aan het Rijk, met name de Marine, 1839-1899

Vergeet ook de kranten niet!

In kranten staan vaak berichten over het reilen en zeilen in de koloniën. Ook staan er advertenties, waarin bijvoorbeeld hele plantages te koop worden aangeboden. Via https://leiden.courant.nu kunt u zoeken in de kranten uit Leiden en regio en in de Handelingen van de raad. Via https://www.delpher.nl zijn ook landelijke kranten doorzoekbaar.

Bibliotheek

• LB 3030 portefeuillefolio. Circulaires en inteekenbiljet voor bijdragen in Indië voor de ramp (Leiden 1807)
• LB 7000-03, ‘Requeste en Documenten, van Pieter Goodschalk, gebooren Burger en Artillery-Meester der Stadt Leyden (1710)’.
• LB 7000-06, ‘Klaghten en Doleatien van Pieter Goodschalck, gebooren Borger der Stadt Leyden, en Artillery-meester aldaar over De Proceduren jegens hem voor den Raadt van Justitie op Batavia ondernomen (1712)’
• LB 28160 portefeuille, Oproep van de Stichting 'Nederland helpt Indië' werkcomité Leiden (1945).
• LB 73441, ‘Catalogus van alle de Principaalste Rariteyten. Die op de Anatomie-Kamer binne de Stad Leyden vertoont worden. Ghestelt in Ordre volghens de Plaetsen daer de selve staan’.
• LB 73444, ‘Register Van t Indiaanse Cabinet, Inhoudende veelderhande vreemde Dieren en Gewassen, swemmende naer natuyrlijcke levens gestalt in een balsaemse Vocht. Zijnde te Sien in de Thuyn van de Academie tot Leyden’ (Leiden 1711)
• LB 78024 portefeuille. Ciculaire van de Leidsche afdeeling der Maatschappij ter bevordering van het Godsdienstig onderwijs onder de slaven en kleurlingen in de kolonie Suriname (Leiden: 1830).
• LB 86580, ‘Barbaarsche tyranny: de wreede nogt meer gehoorde Turkse wreetheyd aen agt slave begaen (…) (Amsterdam 1717)’.